рдоृрджा (Soil) рдкрд░ рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЕрдз्рдпрдпрди рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा
рдпрд╣ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा рднाрд░рдд рдХी рдоृрджा рдХे рдк्рд░рдХाрд░, рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдпों рдХा рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै।
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдПрд╡ं рддрде्рдп
- рдЙрдд्рдкрдд्рддि: 'рдоृрджा' (Soil) рд╢рдм्рдж рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рд▓ैрдЯिрди рднाрд╖ा рдХे рд╢рдм्рдж 'рд╕ोрд▓рдо' (Solum) рд╕े рд╣ुрдИ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде 'рдлрд░्рд╢' рд╣ोрддा рд╣ै।
- рдоृрджा рдЕрдкрд░рджрди: рдЗрд╕े рд╡рдирд░ोрдкрдг (Afforestation) рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд░ोрдХा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рдЪрдо्рдмрд▓ рдШाрдЯी: рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЕрд╡рдиाрд▓िрдХा рдЕрдкрд░рджрди (Gully Erosion) рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै।
рднाрд░рдд рдоें рдоृрджा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рдХाрд░
1. рдЬрд▓ोрдв़ рдоृрджा (Alluvial Soil)
рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХे рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдоें рдкाрдИ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдоृрджा рд╣ै, рдЬिрд╕े рдХрдЫाрд░ी рдоृрджा рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рдЧंрдЧा рдХे рдоैрджाрди рдХी рдирдИ рдЙрдкрдЬाрдК рдоिрдЯ्рдЯी рдЦाрджрд░ рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।
2. рдХाрд▓ी рдоृрджा (Black Soil)
рдЗрд╕े 'рд░ेрдЧुрд░' рдХे рдиाрдо se рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े 'рд╕्рд╡рддः рдЬुрддाрдИ рд╡ाрд▓ी рдоृрджा' рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕े рд╕िंрдЪाрдИ рдХी рдХрдо рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрдб़рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рдоाрд▓рд╡ा рдкрдаाрд░ рдоें рд╣ै।
3. рд▓ाрд▓ рдФрд░ рдкीрд▓ी рдоृрджा (Red and Yellow Soil)
рдлेрд░िрдХ рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕рдХा рд░ंрдЧ рд▓ाрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди рдФрд░ рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ рдХी рдХрдоी рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
4. рд▓ैрдЯेрд░ाрдЗрдЯ рдоृрджा (Laterite Soil)
рдпрд╣ рдЪाрдп рдмाрдЧाрдиों рдХे рд▓िрдП рдЕрдд्рдпंрдд рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै। рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдоाрд▓ाрдмाрд░ рддрдЯीрдп рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
рдоृрджा pH рдоाрди рдПрд╡ं рдЙрдкрдЪाрд░
| pH рдоाрди | рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдк्рд░рдХृрддि | рдЙрдкрдЪाрд░ |
|---|---|---|
| 1 рд╕े 6 | рдЕрдо्рд▓ीрдп (Acidic) | рд▓ाрдЗрдо рдпा рдЪूрдиा |
| 7 | рдЙрджाрд╕ीрди (Neutral) | - |
| 8 рд╕े 14 | рдХ्рд╖ाрд░ीрдп (Alkaline) | рдЬिрдк्рд╕рдо |
рдЕрдн्рдпाрд╕ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी (Quiz)
- 'рд░ेрдЧुрд░' рдоृрджा рдХो рдХिрд╕ рдЕрди्рдп рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
- рдЪाрдп рдмाрдЧाрдиों рдХे рд▓िрдП рдХौрди рд╕ी рдоृрджा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै?
- рдоृрджा рдХी рдХ्рд╖ाрд░ीрдпрддा рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै?
- рд▓ाрд▓ рдоृрджा рдХा рд▓ाрд▓ рд░ंрдЧ рдХिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै?
Answer Key (Click to Show)
1. рдХाрд▓ी рдоृрджा | 2. рд▓ैрдЯेрд░ाрдЗрдЯ рдоृрджा | 3. рдЬिрдк्рд╕рдо | 4. рдлेрд░िрдХ рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб