FULL EXAM PREP TOPPERS APP Test Series & PDFs
Latest Updates
ЁЯЪА Loading Updates...

Machine Learning Notes in Hindi | ML Study Notes, MCQ & Quiz

рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ (Machine Learning - ML) рдХ्рдпा рд╣ै? | рдк्рд░рдХाрд░, рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо, Supercomputer

Toppers Adda | Computer Notes in Hindi for SSC CGL, SSC CHSL, RRB, Banking, Railway, UP Police, UPSSSC PET, UPPCS, RO/ARO, Junior Assistant, Lekhpal, CTET, UPTET, DSSSB, NIELIT, CUET, BPSC, KVS, NVS, UPSC, CCC, O Level and competitive exams.

[ Featured Image Placeholder ]
Title: Machine Learning (ML) in Hindi | Supercomputers | Computer Notes PDF
Alt Text: Types of Machine Learning, Deep Learning and AI Diagram in Hindi

ЁЯМ┐ ML Architecture Mind-Map (рдкूрд░ा рдЯॉрдкिрдХ рдПрдХ рдирдЬ़рд░ рдоें)

ML Core
➔
ЁЯУК ML рдХे рдк्рд░рдХाрд░
ЁЯзй Algorithms
ЁЯЪА Supercomputers

1. Machine Learning (ML) рдХ्рдпा рд╣ै? (Introduction & History)

рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ (Machine Learning - ML) рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ (Artificial Intelligence - AI) рдХी рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢ाрдЦा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХो рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рд╡े рд╡िрд╢ाрд▓ рдбेрдЯा (Big Data) рд╕े рд╕ीрдЦ рд╕рдХें, рдЫिрдкे рд╣ुрдП рдкैрдЯрд░्рди рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХें рдФрд░ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ (Explicit Programming) рдХे рд╕рдЯीрдХ рдиिрд░्рдгрдп рд▓े рд╕рдХें।

рдкрд░िрднाрд╖ा (Definition): "Machine Learning рд╡рд╣ рдЙрди्рдирдд рддрдХрдиीрдХ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдбेрдЯा рдХा рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп (Statistical) рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рдХे рд╕्рд╡рдпं рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡ рд╕े рд╕ीрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рд╕рдЯीрдХ рднрд╡िрд╖्рдпрд╡ाрдгिрдпाँ (Predictions) рдХрд░рддा рд╣ै।"

ЁЯУЬ Machine Learning рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕

рд╡рд░्рд╖ (Year) рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँ (Key Events)
1950рдПрд▓рди рдЯ्рдпूрд░िंрдЧ (Alan Turing) рдиे Machine Intelligence рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी।
1959Arthur Samuel (ML рдХे рдЬрдирдХ) рдиे рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ "Machine Learning" рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा।
1997IBM Deep Blue рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рд╢рддрд░ंрдЬ рдЪैंрдкिрдпрди рдЧैрд░ी рдХाрд╕्рдкाрд░ोрд╡ рдХो рд╣рд░ाрдпा।
2010+Big Data рдФрд░ Cloud Computing рдХे рдХाрд░рдг ML рдХा рд╡िрд╢्рд╡рд╡्рдпाрдкी рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ुрдЖ।
2020+Generative AI рдФрд░ Deep Learning (Neural Networks) рдХा рддेрдЬी рд╕े рд╡िрдХाрд╕।

⚡ ML Training Pipeline Simulator (рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै)

рдиीрдЪे рдмрдЯрди рджрдмाрдХрд░ рд▓ाрдЗрд╡ рджेрдЦें рдХि рдПрдХ ML рдоॉрдбрд▓ рдХрдЪ्рдЪे рдбेрдЯा (Raw Data) рдХो рдк्рд░ोрд╕ेрд╕ рдХрд░рдХे рдХैрд╕े рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ рдпा рднрд╡िрд╖्рдпрд╡ाрдгी (Prediction) рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддा рд╣ै:

1. рдбेрдЯा рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди & рдХ्рд▓ीрдиिंрдЧ
[Raw Big Data]
➔
2. рдоॉрдбрд▓ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ (Algorithm)
IDLE
➔
3. рдк्рд░िрдбिрдХ्рд╢рди (Prediction)
[None]
STATUS: ML Engine standby. Click button below to run the Machine Learning loop.

2. Machine Learning рдХे рдк्рд░рдХाрд░ (Types of ML)

рдбेрдЯा рд╕ीрдЦрдиे рдХे рддрд░ीрдХे рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ рдХो рддीрди рдоुрдЦ्рдп рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै:

1. Supervised Learning
рдЗрд╕рдоें рдорд╢ीрди рдХो рд▓ेрдмрд▓ рдХिрдП рдЧрдП рдбेрдЯा (Labeled Data) рдкрд░ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдпाрдиी рдорд╢ीрди рдХो рдЗрдирдкुрдЯ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕рд╣ी рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ рднी рдкрд╣рд▓े рд╕े рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: Email Spam Detection, House Price Prediction.
2. Unsupervised Learning
рдЗрд╕рдоें рдорд╢ीрди рдХो рдмिрдиा рд▓ेрдмрд▓ рд╡ाрд▓े рдбेрдЯा (Unlabeled Data) рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдорд╢ीрди рд╕्рд╡рдпं рдбेрдЯा рдХे рдмीрдЪ рдЫिрдкे рдкैрдЯрд░्рди рдпा рд╕рдоूрд╣ों (Clusters) рдХो рдЦोрдЬрддी рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: Customer Segmentation, Recommendation Systems.
3. Reinforcement Learning
рдЗрд╕рдоें рдорд╢ीрди рдЕрдкрдиे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕े рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ (Reward) рдФрд░ рджंрдб (Penalty) рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕ीрдЦрддी рд╣ै (Hit and Trial method)।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: Self-Driving Cars, Game Playing AI (AlphaGo).

3. Artificial Intelligence (AI) рдФрд░ Machine Learning (ML) рдоें рдЕंрддрд░

Artificial Intelligence (AI) Machine Learning (ML)
AI рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╡्рдпाрдкрдХ (Broad) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ै।ML, AI рдХी рд╣ी рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢ाрдЦा (Sub-branch) рд╣ै।
рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рд▓рдХ्рд╖्рдп рдорд╢ीрдиों рдХो рдЗंрд╕ाрдиों рдХी рддрд░рд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдФрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХे рдпोрдЧ्рдп рдмрдиाрдиा рд╣ै।рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рд▓рдХ्рд╖्рдп рдорд╢ीрдиों рдХो рдбेрдЯा рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдПрдХ्рдпूрд░ेрд╕ी рдмрдв़ाрдиे рдХे рдпोрдЧ्рдп рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдпрд╣ рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдмुрдж्рдзिрдоाрди рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░рддा рд╣ै।рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдФрд░ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдоॉрдбрд▓ों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: Robotics, Expert SystemsрдЙрджाрд╣рд░рдг: Netflix Recommendation, Spam Filter

4. рдк्рд░рдоुрдЦ ML Algorithms рдФрд░ Deep Learning

  • Linear Regression: рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ (Numerical) рднрд╡िрд╖्рдпрд╡ाрдгी рдХे рд▓िрдП (рдЬैрд╕े рдШрд░ рдХी рдХीрдордд рдХा рдЕрдиुрдоाрди)।
  • Logistic Regression: Classification рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рд▓िрдП (рдЬैрд╕े рдИрдоेрд▓ рд╕्рдкैрдо рд╣ै рдпा рдирд╣ीं)।
  • Decision Tree: рдПрдХ рдкेрдб़ рдЬैрд╕ी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЬो рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ै।
  • Random Forest: рд╕рдЯीрдХрддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ Decision Trees рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рд╕рдоूрд╣।
  • K-Means Clustering: рдЕрдирд╕ुрдкрд░рд╡ाрдЗрдЬ्рдб рдбेрдЯा рдХा рд╕рдоूрд╣ (Clusters) рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП।
  • Neural Networks: рдпрд╣ рдоाрдирд╡ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХे рди्рдпूрд░ॉрди्рд╕ рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рдХंрдк्рдпूрдЯेрд╢рдирд▓ рдоॉрдбрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे 3 рднाрдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं: Input Layer, Hidden Layer, Output Layer।
ЁЯза Deep Learning рдХ्рдпा рд╣ै?
Deep Learning рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ рдХा рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдЙрди्рдирдд рд░ूрдк рд╣ै, рдЬो рднाрд░ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдбेрдЯा рдк्рд░ोрд╕ेрд╕ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП Artificial Neural Networks (ANN) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै। Face Recognition, Speech Recognition рдФрд░ Chatbots (рдЬैрд╕े ChatGPT) рдЗрд╕ी рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं।

5. Machine Learning рдФрд░ Supercomputers

Machine Learning рдФрд░ Deep Learning рдоें рд╡िрд╢ाрд▓ рдбेрдЯा (Big Data) рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдоाрди्рдп рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕рдХ्рд╖рдо рдирд╣ीं рд╣ोрддे, рдЗрд╕ीрд▓िрдП Supercomputers рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

  • Parallel Processing: рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХिрд╕ी рдмрд╣ुрдд рдмрдб़े рдХाрд░्рдп рдХो рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рднाрдЧों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХрд░рдХे рд╣рдЬ़ाрд░ों рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░्рд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдПрдХ рд╕ाрде рд╣рд▓ рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЗрд╕े рдкैрд░ेрд▓рд▓ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдХрд╣рддे рд╣ैं।
  • FLOPS (Floating Point Operations Per Second): рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдЧрддि рдоाрдкрдиे рдХी рдЗрдХाрдИ FLOPS рд╣ै। рдЖрдЬ рдХे рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ PetaFLOPS рдФрд░ ExaFLOPS рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рджेрд╢ (Country) рдЧрддि (Speed)
FugakuрдЬाрдкाрди442 PetaFLOPS
SummitрдЕрдоेрд░िрдХा148.8 PetaFLOPS
SierraрдЕрдоेрд░िрдХा94.6 PetaFLOPS

ЁЯОп Competitive Exam Point of View (рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдк्рд░рднाрдЧ)

рдпрд╣ рдЦंрдб рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े CCC Computer Notes, O Level Computer Notes, SSC, Banking, UPSSSC PET, рдФрд░ State Police Exams рдХे рдирд╡ीрдирддрдо рд╕िрд▓ेрдмрд╕ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

  • ML Pioneer: 'Arthur Samuel' рдХो рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд╢рдм्рдж рдЧрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै (1959)।
  • 5th Generation: AI, ML, Voice Recognition рдФрд░ ULSI (Ultra Large Scale Integration) рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдкांрдЪрд╡ीं рдкीрдв़ी рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рд╣ैं।
  • Quantum Advantage: рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ ML рдоॉрдбрд▓्рд╕ рдХो 'Qubits' рдХी рдорджрдж рд╕े рд▓ाрдЦों рдЧुрдиा рддेрдЬ рдХрд░ рджेрдЧी।
  • Supercomputer Speed: рдПрдЧ्рдЬाрдо्рд╕ рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै; рдпाрдж рд░рдЦें- рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рд╕्рдкीрдб FLOPS рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╕ाрдоाрди्рдп рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी GHz рдоें।

7. 20 рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡рди-рд▓ाрдЗрдирд░ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी (20 Essential One-Liners)

1. Machine Learning рдХिрд╕рдХी рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢ाрдЦा рд╣ै? ➔ Artificial Intelligence (AI) рдХी।
2. рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд╢рдм्рдж рдХा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрд╕рдиे рдХिрдпा рдеा? ➔ рдЖрд░्рдерд░ рд╕ैрдоुрдЕрд▓ (Arthur Samuel) рдиे 1959 рдоें।
3. рдорд╢ीрди рдХो рдкूрд░्рд╡-рдк्рд░рдоाрдгिрдд (Labeled) рдбेрдЯा рд╕े рд╕िрдЦाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै? ➔ Supervised Learning
4. рдмिрдиा рд▓ेрдмрд▓ рд╡ाрд▓े рдбेрдЯा рд╕े рд╕рдоूрд╣ (Clusters) рдЦोрдЬрдиा рдХिрд╕ рд▓рд░्рдиिंрдЧ рдХा рднाрдЧ рд╣ै? ➔ Unsupervised Learning
5. рд╡рд╣ рд▓рд░्рдиिंрдЧ рдЬो рд░िрд╡ॉрд░्рдб (Reward) рдФрд░ рдкेрдирд▓्рдЯी (Penalty) рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै? ➔ Reinforcement Learning
6. Deep Learning рдХिрд╕ рдЬैрд╡िрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рддा рд╣ै? ➔ рдоाрдирд╡ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ (Neural Networks) рдХी।
7. рди्рдпूрд░рд▓ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХी рддीрди рдоुрдЦ्рдп рд▓ेрдпрд░्рд╕ рдХौрди рд╕ी рд╣ैं? ➔ Input Layer, Hidden Layer, Output Layer
8. рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХी рдЧрддि рдХिрд╕рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै? ➔ FLOPS (Floating Point Operations Per Second)
9. рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़े рдХाрд░्рдп рдХो рд╕ैрдХрдб़ों рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░्рд╕ рдоें рдмांрдЯрдХрд░ рдПрдХ рд╕ाрде рд╣рд▓ рдХрд░рдиा рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै? ➔ Parallel Processing
10. рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдкांрдЪрд╡ीं рдкीрдв़ी рдХी рдЪिрдк्рд╕ рдоें рдХिрд╕ рддрдХрдиीрдХ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै? ➔ ULSI (Ultra Large Scale Integration)
11. рдШрд░ рдХी рдХीрдордд рдпा рдХिрд╕ी рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рдоाрди рдХी рднрд╡िрд╖्рдпрд╡ाрдгी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा ML рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдХौрди рд╕ा рд╣ै? ➔ Linear Regression
12. рдИ-рдоेрд▓ рд╕्рдкैрдо рд╣ै рдпा рдирд╣ीं, рдпрд╣ рддрдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдХौрди рд╕ा рд╣ै? ➔ Logistic Regression
13. рдХрдИ 'Decision Trees' рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдмрдирдиे рд╡ाрд▓ा рдЕрдзिрдХ рд╕рдЯीрдХ рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдХौрди рд╕ा рд╣ै? ➔ Random Forest
14. рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоेрдоोрд░ी рдпूрдиिрдЯ рдХ्рдпा рд╣ै? ➔ Qubit (рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдмिрдЯ)
15. рдмाрдпो рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ (Bio Computer) рдоें рдЪिрдк्рд╕ рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै? ➔ DNA рдФрд░ Protein рдХा।
16. рдоाрдирд╡ рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдХрд░ рдЯाрдЗрдк рдХрд░рдиा рдпा рдХрдоांрдб рдоाрдирдиा рдХिрд╕ рддрдХрдиीрдХ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै? ➔ Voice Recognition (NLP)
17. Amazon рдпा Netflix рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдкрдХो рдЖрдкрдХी рдкрд╕ंрдж рдХी рдЪीрдЬें рджिрдЦाрдиा рдХिрд╕рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै? ➔ Recommendation System (ML)
18. рдмैंрдХिंрдЧ рдФрд░ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдоें ML рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХ्рдпा рд╣ै? ➔ Fraud Detection (рдзोрдЦाрдзрдб़ी рдкрдХрдб़рдиा)
19. ML рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕ीрдоा (Limitation) рдХ्рдпा рд╣ै? ➔ рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рднाрд░ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдбेрдЯा рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдкाрд╡рд░ (рдорд╣ंрдЧे рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░) рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
20. ML рдоें 'Data Cleaning' рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै? ➔ рдХрдЪ्рдЪे рдбेрдЯा рдоें рд╕े рдЕрд╢ुрдж्рдзिрдпों рдФрд░ рдЧрд▓рддिрдпों рдХो рд╣рдЯाрдХрд░ рдЙрд╕े рдоॉрдбрд▓ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдХे рдпोрдЧ्рдп рдмрдиाрдиा।

Machine Learning Revision Flashcards

рдХाрд░्рдб рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░рдХे рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рджेрдЦें।

Question (рдк्рд░рд╢्рди)
Loading ML Question Layout...
Correct Answer (рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░)
...
ЁЯза Toppers Memory Trick ...
0 / 0

8. 20 рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди (20 Essential FAQs)

Q1. Machine Learning (ML) рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ AI рдХी рдПрдХ рд╢ाрдЦा рд╣ै рдЬो рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХो рдмिрдиा рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ рдХिрдП рдбेрдЯा рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рджेрддी рд╣ै।

Q2. ML рдХा рдЬрдирдХ (Father of Machine Learning) рдХिрд╕े рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЖрд░्рдерд░ рд╕ैрдоुрдЕрд▓ (Arthur Samuel), рдЬिрди्рд╣ोंрдиे 1959 рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЗрд╕ рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдеा।

Q3. Artificial Intelligence рдФрд░ Machine Learning рдоें рдХ्рдпा рдЕंрддрд░ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: AI рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ै рдЬो рдорд╢ीрдиों рдХो рдЗंрд╕ाрди рдЬैрд╕ा рдмрдиाрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि ML рдЙрд╕ AI рдХा рдПрдХ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै рдЬो рд╕िрд░्рдл 'рдбेрдЯा рд╕े рд╕ीрдЦрдиे' рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै।

Q4. Supervised Learning рдХ्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЬрдм рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХो рдРрд╕े рдбेрдЯा рд╕े рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЗрдирдкुрдЯ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде 'рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░' (Label) рднी рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ो।

Q5. Unsupervised Learning рдХा рдХ्рдпा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдмिрдиा рд▓ेрдмрд▓ рд╡ाрд▓े рдбेрдЯा рдоें рдЫिрдкे рд╣ुрдП рдкैрдЯрд░्рди рдпा рд╕рдоूрд╣ (Clustering) рдЦोрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

Q6. Reinforcement Learning рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рд╣िрдЯ рдПंрдб рдЯ्рд░ाрдпрд▓ (Hit and Trial) рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдорд╢ीрди рд╕рд╣ी рдХाрдо рдХрд░рдиे рдкрд░ рд░िрд╡ॉрд░्рдб рдФрд░ рдЧрд▓рдд рдХाрдо рдкрд░ рдкेрдирд▓्рдЯी рд╕े рд╕ीрдЦрддी рд╣ै।

Q7. Deep Learning рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ ML рдХा рд╕рдмрд╕े рдЙрди्рдирдд рд░ूрдк рд╣ै рдЬो рдоाрдирд╡ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХे рди्рдпूрд░ॉрди्рд╕ (Neural Networks) рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рдХे рдмрд╣ुрдд рдмрдб़े рдбेрдЯा рдХो рдк्рд░ोрд╕ेрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै।

Q8. рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдЧрддि (Speed) рдХिрд╕рдоें рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: FLOPS (Floating Point Operations Per Second) рдоें। рдЖрдЬ рдХे рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ PetaFLOPS рдоें рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं।

Q9. Parallel Processing рдХा рдорддрд▓рдм рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдЬрдЯिрд▓ рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдЫोрдЯे рдЯुрдХрдб़ों рдоें рдмांрдЯрдХрд░ рдПрдХ рд╕ाрде рдХрдИ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा (Simultaneously) рд╣рд▓ рдХрд░рдиा।

Q10. Quantum Computer рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рд╕ाрдоाрди्рдп рдмिрдЯ्рд╕ рдХे рдмрдЬाрдп 'рдХ्рдпूрдмिрдЯ्рд╕' (Qubits) рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै рдЬो рдЗрд╕े рд╕ुрдкрд░рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕े рднी рдХрд░ोрдб़ों рдЧुрдиा рддेрдЬ рдмрдиाрддा рд╣ै।

Q11. Qubit рдФрд░ Bit рдоें рдХ्рдпा рдЕंрддрд░ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ Bit рдХेрд╡рд▓ 0 рдпा 1 рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдПрдХ Qubit рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдоें 0 рдФрд░ 1 рджोрдиों рдЕрд╡рд╕्рдеाрдУं рдоें рд░рд╣ рд╕рдХрддा рд╣ै।

Q12. ULSI (Ultra Large Scale Integration) рддрдХрдиीрдХ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ 5рд╡ीं рдкीрдв़ी рдХी рддрдХрдиीрдХ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рд╣ी рдЪिрдк рдкрд░ рдХрд░ोрдб़ों рдЯ्рд░ांрдЬिрд╕्рдЯрд░्рд╕ рд▓рдЧाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рд╕े рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рд╕्рдкीрдб рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ै।

Q13. Bio Computer рдоें рд╕िрд▓िрдХॉрди рдЪिрдк рдХी рдЬрдЧрд╣ рдХ्рдпा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЬैрд╡िрдХ рдЕрдгु рдЬैрд╕े DNA рдФрд░ рдк्рд░ोрдЯीрди, рдЬो рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕्рдЯोрд░ेрдЬ рдХ्рд╖рдорддा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।

Q14. Logistic Regression рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдХा рдХ्рдпा рдХाрдо рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ Classification (рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг) рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬैрд╕े рдпрд╣ рддрдп рдХрд░рдиा рдХि рдИрдоेрд▓ рд╕्рдкैрдо рд╣ै рдпा рдирд╣ीं।

Q15. Random Forest рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рд╕рдЯीрдХрддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рд╕ाрд░े 'Decision Trees' рдХा рдПрдХ рд╕рдоूрд╣ (Forest) рд╣ोрддा рд╣ै।

Q16. ML рдоॉрдбрд▓ рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдЬ़рд░ूрд░ी рдЪीрдЬ़ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЙрдЪ्рдЪ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╡ाрд▓ा рднाрд░ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдбेрдЯा (Quality Big Data)।

Q17. Voice Recognition рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ рддрдХрдиीрдХ рдЬो рдоाрдирд╡ рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдХрд░ рдЙрд╕े рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдпा рдХрдоाрди рдоें рдмрджрд▓рддी рд╣ै (рдЬैрд╕े Alexa)।

Q18. ML рдоें Data Cleaning рдХ्рдпों рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рдЕрдЧрд░ рдбेрдЯा рдоें рдЧрд▓рддिрдпाँ рдпा рд╢ोрд░ (Noise) рд╣ोрдЧा, рддो рдорд╢ीрди рдЧрд▓рдд рдкैрдЯрд░्рди рд╕ीрдЦेрдЧी рдФрд░ рдЧрд▓рдд рднрд╡िрд╖्рдпрд╡ाрдгी рдХрд░ेрдЧी।

Q19. рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕ рдоें ML рдХा рдХ्рдпा рдлाрдпрджा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХी рдкिрдЫрд▓ी рдкрд╕ंрдж рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рдХे рдЙрди्рд╣ें 'Recommendation' рджेрддा рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рдмिрдХ्рд░ी рдмрдв़рддी рд╣ै।

Q20. ML рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕ीрдоा (Limitation) рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдорд╣ंрдЧे рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ (High Computing Cost) рдФрд░ рднाрд░ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдбेрдЯा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдЗंрд╕ाрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдирд╣ीं рд╕рдордЭ рд╕рдХрддा।

ЁЯФЧ Related Computer Architecture Notes (Topical Matrix)

рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдХो рд╕ंрдкूрд░्рдг рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдоाрд░े рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдиोрдЯ्рд╕ рднी рдЕрд╡рд╢्рдп рдкрдв़ें:

ЁЯЪА Ready To Assess Your Preparation Level?

100% Free Practice

Attempt Machine Learning Free Practice Mock Test to test your knowledge & check your All-India Rank.
(Instant Scorecard & Solutions | Available in Hindi & English Medium)

⚡ ATTEMPT FREE MACHINE LEARNING MOCK TEST FREE TEST

ЁЯПЖ Want To Unlock Full Computer Test Series?

VIP Test Pass

Get unlimited access to 2500+ Chapter-wise Computer MCQs & Full Mock Test Series in both Hindi & English for SSC CGL, CHSL, RRB, Banking, Railway, UP Police, UPSSSC, NIELIT CCC, O Level and all competitive exams.

рд╡िрд╕्рддृрдд рддैрдпाрд░ी рдФрд░ рдл्рд░ी рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХे рд▓िрдП рд╣рдоाрд░ी рдРрдк рджेрдЦें: Toppers Adda App