рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░: рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा
Toppers Adda | Computer Notes in Hindi for SSC CGL, SSC CHSL, RRB, Banking, , Railway, UP Police, UPSSSC PET,UPPCS, RO/ARO,Junior Assistant, Lekhpal, CTET, UPTET, DSSSB, NIELIT, CUET, BPSC, , KVS, NVS, UPSC, CCC, O Level and competitive exams.
ЁЯМ┐ Software Architecture Mind-Map (рдкूрд░ा рдЯॉрдкिрдХ рдПрдХ рдирдЬ़рд░ рдоें)
1. рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡ (Core Philosophy)
рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рдПрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╕рдоूрд╣ (Set of Instructions) рд╣ै рдЬो рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рд╕рдлрд▓ рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдЖंрддрд░िрдХ рдпा рдмाрд╣рд░ी рдХाрд░्рдпों рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рд╣ोрддा рд╣ै।
- ЁЯУМ рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдФрд░ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХा рд╕ंрдмंрдз: рдпрджि рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдХो рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХा рднौрддिрдХ рд╢рд░ीрд░ (Body) рдоाрдиा рдЬाрдП, рддो рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдЙрд╕рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ 'рдЖрдд्рдоा' (Soul) рд╣ै।
- ЁЯУМ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдХो рд╣рдо рднौрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рджेрдЦ рдФрд░ рдЫू (Touch) рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХो рди рддो рдЫुрдЖ рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рди рд╣ी рднौрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- ЁЯУМ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо (Program): рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХो рдХिрд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХाрд░्рдп рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджिрдП рдЧрдП рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрдиुрджेрд╢ों рдХा рд╕ेрдЯ 'рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо' рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
ЁЯТ╗ Code Compilation & Translation Simulator (рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ рд╕िрдоुрд▓ेрдЯрд░)
рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдмрдЯрди рдХो рджрдмाрдХрд░ рд▓ाрдЗрд╡ рджेрдЦें рдХि рдХैрд╕े рдПрдХ рдХंрдкाрдЗрд▓рд░ (Compiler) рд╣ाрдИ-рд▓ेрд╡рд▓ рд╕ोрд░्рд╕ рдХोрдб рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рдЪेрдХ рдХрд░рдХे рдмाрдЗрдирд░ी рдорд╢ीрдиी рднाрд╖ा рдоें рдмрджрд▓рддा рд╣ै:
2. рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рдХाрд░ (Classification of Software)
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХो рдЙрдирдХी рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдФрд░ рднूрдоिрдХा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рддीрди рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
рдХ. рд╕िрд╕्рдЯрдо рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ (System Software):
рдпрд╣ рдЖंрддрд░िрдХ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдкाрд░्рдЯ्рд╕ рдХो рд╕ीрдзे рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдФрд░ рдк्рд░рдмंрдзिрдд рдХрд░рддा рд╣ै рддрдеा рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХो рд╕ुрдЪाрд░ू рд░ूрдк рд╕े рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдмुрдиिрдпाрджी рдоंрдЪ (Platform) рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
- рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо (OS): рдпрд╣ рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддा (User) рдФрд░ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рд╕ेрддु рдпाрдиी рдпूрдЬрд░ рдЗंрдЯрд░рдлेрд╕ (User Interface) рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै।
- рднाрд╖ा рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ (Language Translators): рдоाрдирд╡ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦे рдХोрдб рдХो рдорд╢ीрди рднाрд╖ा рдоें рдмрджрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░।
- рдХंрдкाрдЗрд▓рд░ (Compiler): рдкूрд░े рд╣ाрдИ-рд▓ेрд╡рд▓ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХो рдПрдХ рд╕ाрде (All at once) рдорд╢ीрдиी рднाрд╖ा рдоें рдмрджрд▓рддा рд╣ै। (рдк्рд░рдердо рдХंрдкाрдЗрд▓рд░ рдХा рд╡िрдХाрд╕ 1952 рдоें рдбॉ. рдЧ्рд░ेрд╕ рд╣ॉрдкрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा)।
- рдЗंрдЯрд░рдк्рд░ेрдЯрд░ (Interpreter): рд╣ाрдИ-рд▓ेрд╡рд▓ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХो рд▓ाрдЗрди-рджрд░-рд▓ाрдЗрди (Line-by-line) рдорд╢ीрдиी рднाрд╖ा рдоें рдЕрдиुрд╡ाрджिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
- рдЕрд╕ेрдо्рдмрд▓рд░ (Assembler): рдиिрдо्рди-рд╕्рддрд░ीрдп рдЕрд╕ेंрдмрд▓ी рднाрд╖ा рдХे рдиेрдоोрдиिрдХ рдХोрдб рдХो рдорд╢ीрдиी рднाрд╖ा (0 рдФрд░ 1) рдоें рдмрджрд▓рддा рд╣ै।
- рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдб्рд░ाрдЗрд╡рд░ (Device Driver): рдХिрд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдЙрдкрдХрд░рдг (рдЬैрд╕े рдк्рд░िंрдЯрд░, рдоाрдЙрд╕) рдХो рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХे рд╕ाрде рддाрд▓рдоेрд▓ рдмिрдаाрдХрд░ рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрд╢ेрд╖ рдХोрдбिंрдЧ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо।
3. Operating System рдХे рдк्рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг
рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдЬрдЯिрд▓ рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХो рд╡िрднिрди्рди рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै:
| рдУрдПрд╕ рдХा рдк्рд░рдХाрд░ (OS Type) | рддрдХрдиीрдХी рд╡िрд╡рд░рдг (Operational Description) |
|---|---|
| рд╕ीрд░िрдпрд▓ рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо | рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░ рдХा рдЖрд░्рдХिрдЯेрдХ्рдЪрд░ рдЬो рдЗрдирдкुрдЯ рдХाрд░्рдпों рдХो рдПрдХ рдХे рдмाрдж рдПрдХ рдХ्рд░рдоिрдХ (Sequential) рддрд░ीрдХे рд╕े рдиिрд╖्рдкाрджिрдд рдХрд░рддा рд╣ै। |
| рдмैрдЪ рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо | рд╕рдоाрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХाрд░्рдпों рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдХрд░ рдПрдХ 'рд╕рдоूрд╣' (Batch) рдмрдиाрдХрд░ рдСрдЯोрдоैрдЯिрдХ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै। |
| рдПрдо्рдмेрдбेрдб рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо (Embedded OS) | рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЙрдкрдХрд░рдгों (рдЬैрд╕े рдШрд░ेрд▓ू рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╡ेрд╡, рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдХाрд░, рд╡ाрд╢िंрдЧ рдорд╢ीрди) рдХे рднीрддрд░ рд░ोрдо рдЪिрдк рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рд╕рдорд░्рдкिрдд рдУрдПрд╕। |
| рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдФрд░ рдбिрд╕्рдЯ्рд░िрдм्рдпूрдЯेрдб OS | рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ों рдФрд░ рд╕рд░्рд╡рд░्рд╕ рдХे рдмीрдЪ рдбेрдЯा рдл्рд▓ो рддрдеा рд╕ाрдЭा рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП। |
| рдорд▓्рдЯी-рдЯाрд╕्рдХिंрдЧ рдФрд░ рдорд▓्рдЯी-рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ | рдЖрдзुрдиिрдХ рдУрдПрд╕ рдЬो рдоुрдЦ्рдп рдоेрдоोрд░ी рдФрд░ рдЯाрдЗрдо рд╢ेрдпрд░िंрдЧ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдоें рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХाрд░्рдпों рдпा рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоों рдХो рд╕рдоाрдиांрддрд░ рдЪрд▓ाрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд░рдЦрддा рд╣ै। |
| рдУрдкрди рдФрд░ рдХ्рд▓ोрдЬ्рдб рд╕ोрд░्рд╕ OS | рдУрдкрди рд╕ोрд░्рд╕ (рдЬैрд╕े Linux) рдХा рдоूрд▓ рдХोрдбिंрдЧ рд╕ोрд░्рд╕ рдХोрдб рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХे рд▓िрдП рдоुрдл्рдд рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрддा рд╣ै; рдЬрдмрдХि рдХ्рд▓ोрдЬ्рдб рд╕ोрд░्рд╕ (рдЬैрд╕े Windows) рдХा рдХोрдб рдиिрдЬी, рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдк्рд░ोрдк्рд░ाрдЗрдЯрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै। |
ЁЯМЯ рдХुрдЫ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╡िрд╢्рд╡рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо: Microsoft Windows NT (New Technology), Unix, Linux, Android (рдЧूрдЧрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд), рдФрд░ Apple iOS।
4. рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ рднाрд╖ाрдПं (Programming Languages)
рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдХोрдбिंрдЧ рдХे рд▓िрдП рд╡िрднिрди्рди рд╕्рддрд░ों рдХी рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рднाрд╖ाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рдиिрдо्рди-рд╕्рддрд░ीрдп рднाрд╖ा (Low Level Language): рдЗрд╕рдоें рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдоूрд▓ **рдорд╢ीрдиी рднाрд╖ा (0 рдФрд░ 1)** рддрдеा рдЕрдХ्рд╖рд░ों рд╡ाрд▓ी **рдЕрд╕ेंрдмрд▓ी рднाрд╖ा** рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдЗрди्рд╣ें рдмрд╣ुрдд рддेрдЬी рд╕े рдиिрд╖्рдкाрджिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
- рдЙрдЪ्рдЪ-рд╕्рддрд░ीрдп рднाрд╖ा (High Level Language - HLL): рдоाрдирд╡ीрдп рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдХे рдиिрдХрдЯ рдХोрдбिंрдЧ рднाрд╖ाрдПं:
- Fortran: Formula Translation (рдЬрдЯिрд▓ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдПрд╡ं рдЧрдгिрддीрдп рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рд╡िрдХрд╕िрдд рдкрд╣рд▓ी HLL)।
- COBOL: Common Business Oriented Language (рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ, рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рдФрд░ рдмैंрдХिंрдЧ рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд)।
- рдЕрди्рдп рдк्рд░рдоुрдЦ рднाрд╖ाрдПं: Pascal, BASIC, Prolog (AI рдХे рд▓िрдП), Algol, C, C++, Java, C# (рд╕ी-рд╢ाрд░्рдк), рдФрд░ Lisp।
5. рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी
ЁЯФД рдмूрдЯिंрдЧ (Booting): рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдкाрд╡рд░ рд╕्рд╡िрдЪ рдХो рдСрди рдХрд░рдХे рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХो рд╣ाрд░्рдб рдбिрд╕्рдХ рд╕े рд░ैрдо рдоें рд▓ोрдб рдХрд░рдиे рдХी рдЖंрддрд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा। рдЗрд╕рдХे рджो рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं:
• рдХोрд▓्рдб рдмूрдЯ (Cold Boot): рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдмंрдж (Power Off) рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХो рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиा।
• рд╡ॉрд░्рдо рдмूрдЯ (Warm Boot): рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЪрд▓ рд░рд╣े рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХो рдмिрдиा рдкाрд╡рд░ рд╕्рд╡िрдЪ рдмंрдж рдХिрдП рд░ीрд╕्рдЯाрд░्рдЯ (Restart рдпा Ctrl+Alt+Del рдж्рд╡ाрд░ा) рдХрд░рдиा।
ЁЯФД рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕: рдХिрд╕ी рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХो рд╡ैрдз рд░ूрдк рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рдоाрддा рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдХाрдиूрдиी рдХॉрдкीрд░ाрдЗрдЯ рдЕрдзिрдХाрд░।
ЁЯФД рдмрдЧ (Bug) рдФрд░ рдбीрдмрдЧ (Debug): рдХिрд╕ी рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХे рдХोрдбिंрдЧ рд▓ॉрдЬिрдХ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдХिрд╕ी рднी рдЕрдирдЪाрд╣ी рдд्рд░ुрдЯि рдпा рдПрд░рд░ рдХो рддрдХрдиीрдХी рд░ूрдк рд╕े 'рдмрдЧ' (Bug) рдХрд╣рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрд╕ рдПрд░рд░ рдХो рдЦोрдЬрдХрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो 'рдбीрдмрдЧ' (Debug) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯФД рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдд्рд░ुрдЯिрдпों рдХे рдк्рд░рдХाрд░ (Types of Errors):
• рд╕िंрдЯैрдХ्рд╕ рдПрд░рд░ (Syntax Error): рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ рднाрд╖ा рдХे рд╕्рдеाрдкिрдд рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдпा рдиिрдпрдоों (Grammar Rules) рдХा рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЧрд▓рддी।
• рд▓ॉрдЬिрдХ рдПрд░рд░ (Logic Error): рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдорд░ рдХे рд╕ोрдЪрдиे рдпा рдЧрдгिрддीрдп рддрд░्рдХ (Logic) рдоें рдЧрд▓рддी, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдд्рддрд░ рдЧрд▓рдд рдЖрддा рд╣ै рдкрд░ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХ्рд░ैрд╢ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
ЁЯФД рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдФрд░ рдл्рд▓ोрдЪाрд░्рдЯ: рдХिрд╕ी рднी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдХ्рд░рдордмрдж्рдз рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдЪрд░рдг-рджрд░-рдЪрд░рдг рд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा **рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо** рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХा рдЪिрдд्рд░ों рд╡ рдк्рд░рддीрдХों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рджрд░्рд╢рди **рдл्рд▓ोрдЪाрд░्рдЯ (Flowchart)** рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
ЁЯФД рдХрд░्рдиेрд▓ (Kernel): рдпрд╣ рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХा рд╕рдмрд╕े рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрд░ рднाрдЧ (Core Part) рд╣ै рдЬो рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдФрд░ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХे рдмीрдЪ рд╕рднी рд╕ंрдЪाрд░ рд╕िрдЧ्рдирд▓्рд╕ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░рддा рд╣ै।
6. рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рд╢्рд░ेрдгिрдпां (Special Categories)
- рдл्рд░ीрд╡ेрдпрд░ (Freeware): рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд╢ुрд▓्рдХ рдпा рдкैрд╕े рдХे рд▓ाрдЗрдлрдЯाрдЗрдо рдоुрдл्рдд рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░। (рдЬैрд╕े- Google Chrome)।
- рд╢ेрдпрд░рд╡ेрдпрд░ (Shareware): рдХुрдЫ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕рдордп рдХे рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг (Trial Period - рдЬैрд╕े 30 рджिрди) рдХे рд▓िрдП рдоुрдл्рдд, рдкрд░ंрддु рдЯ्рд░ाрдпрд▓ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рдкूрд░्рдг рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рднुрдЧрддाрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░।
- рдлрд░्рдорд╡ेрдпрд░ (Firmware): рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕рдордп рд╣ी рдЙрдирдХी рдЪिрдк (рдЬैрд╕े ROM) рдоें рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП рдЧрдП рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдиिрд░्рджेрд╢।
- рдЧ्рд░ुрдкрд╡ेрдпрд░ (Groupware): рдПрдХ рд╣ी рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдкрд░ рдЬुрдб़े рдХрдИ рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдПрдХ рд╕ाрдЭा рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдпा рдХाрд░्рдп рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрд╢ेрд╖ рдХोрд▓ैрдмोрд░ेрдЯिрд╡ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░।
рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рддрдХрдиीрдХी рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी (Glossary):
• Software Package: рдПрдХ рд╣ी рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХрдИ рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоों рдХा рдПрдХ рдПрдХीрдХृрдд рд╕рдоूрд╣ (рдЬैрд╕े- MS Office Suite)।
• Pseudo Code: рдХिрд╕ी рдХोрдбिंрдЧ рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдХो рд▓िрдЦрдиे рдХा рдПрдХ рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ, рдЧैрд░-рддрдХрдиीрдХी рдЗंрд╕ाрдиी рднाрд╖ा рддрд░ीрдХा।
• Mnemonic Code: рдиिрдо्рди-рд╕्рддрд░ीрдп рдЕрд╕ेंрдмрд▓ी рднाрд╖ा рдоें рдмाрдЗрдирд░ी рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдпोрдЧ्рдп рд╢рдм्рдж (рдЬैрд╕े- ADD, SUB)।
• Time Sharing OS: рдПрдХ рд╣ी рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоुрдЦ्рдп рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рд╕ीрдкीрдпू рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХो рдХрдИ рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдЫोрдЯे рдЯाрдЗрдо рд╕्рд▓ाрдЗрд╕ рдоें рдмрд░ाрдмрд░ рдмांрдЯрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕िрд╕्рдЯрдо।
Quick Revision Flashcards
рдХाрд░्рдб рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░рдХे рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рджेрдЦें।
8. рдЕрдн्рдпाрд╕ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी (Practice Quiz)
Q1. рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рдпрджि рднौрддिрдХ рд╣ाрд░्рдбрд╡ेрдпрд░ рдХो 'рд╢рд░ीрд░' рдоाрдиा рдЬाрдП, рддो рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХो рдХ्рдпा рдЙрдкрдоा рджी рдЧрдИ рд╣ै?
Q2. рд╡рд░्рд╖ 1952 рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рднाрд╖ा рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ 'рдХंрдкाрдЗрд▓рд░' (First Compiler) рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрд╕ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдиे рдХिрдпा рдеा?
Q3. рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдФрд░ рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों (Business & Commercial purposes) рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рдЙрдЪ्рдЪ-рд╕्рддрд░ीрдп рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рднाрд╖ा рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
Q4. рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЪрд▓ рд░рд╣े рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ (Running State) рдХो рдмिрдиा рдоुрдЦ्рдп рдкाрд╡рд░ рд╕्рд╡िрдЪ рдмंрдж рдХिрдП рдкुрдиः рдЪाрд▓ू рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा (Restart) рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै?
Q5. рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ рднाрд╖ा рдХे рд╕्рдеाрдкिрдд рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдпा рдХोрдбिंрдЧ рдиिрдпрдоों рдХा рдкाрд▓рди рди рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЧрд▓рддी рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣рддे рд╣ैं?
рд╡िрд╕्рддृрдд рддैрдпाрд░ी рдФрд░ рдл्рд░ी рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХे рд▓िрдП рд╣рдоाрд░ी рдРрдк рджेрдЦें: Toppers Adda App