SSC CGL Tier-2, SSC CHSL рдФрд░ Railway рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдиॉрд▓ेрдЬ рдоॉрдб्рдпूрд▓ рдХ्рд╡ाрд▓िрдлाрдЗंрдЧ рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдХрдИ рд╢ीрд░्рд╖ рд╕्рдХोрд░рд░ рдЫाрдд्рд░ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдоें рди्рдпूрдирддрдо рдХрдЯ-рдСрдл рдкाрд░ рди рдХрд░ рдкाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдоेрд░िрдЯ рд╕े рдмाрд╣рд░ рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЬрдЧрд╣ рднрдЯрдХрдиे рдХे рдмрдЬाрдп, рдпрд╣ाँ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें 70% рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡ेрдЯेрдЬ рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рднी 5 рдХोрд░ рдЯॉрдкिрдХ्рд╕ рдХी 'рдСрд▓-рдЗрди-рд╡рди рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╢ीрдЯ' рджी рдЧрдИ рд╣ै।
Direct Study Material & Mock Test Links
1. MS Excel & Word Core Cheat Sheet (High Weightage)
MS Office рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрдХрд▓ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдиीрдЪे рдоुрдЦ्рдп рдлॉрд░्рдоूрд▓े рдФрд░ рд╕ेрд▓ рд░ेрдлрд░ेंрд╕िंрдЧ рдХा рд╕ाрд░ांрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै:
| рдлॉрд░्рдоूрд▓ा / рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ | рд╕िंрдЯैрдХ्рд╕ / рдЙрджाрд╣рд░рдг | рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдп (Key Function) |
|---|---|---|
| SUMIF | =SUMIF(A1:A10, ">50", B1:B10) |
рдиिрд░्рджिрд╖्рдЯ рд╢рд░्рдд рдкूрд░ी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ेрд▓्рд╕ рдХा рдпोрдЧ рдиिрдХाрд▓рдиा। |
| COUNT vs COUNTA | =COUNT(A1:A10) vs =COUNTA(A1:A10) |
COUNT рдХेрд╡рд▓ рдиंрдмрд░्рд╕ рдЧिрдирддा рд╣ै; COUNTA рд╕рднी рдЧैрд░-рд░िрдХ्рдд рд╕ेрд▓्рд╕ рдЧिрдирддा рд╣ै। |
| VLOOKUP | =VLOOKUP(val, table, col_index, 0) |
рдЯेрдмрд▓ рдХे рдкрд╣рд▓े рдХॉрд▓рдо рдоें рд╡рд░्рдЯिрдХрд▓ рд╕рд░्рдЪ рдХрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоाрди рдиिрдХाрд▓рдиा। |
| Absolute Reference | =$A$1 (F4 рдХी рдж्рд╡ाрд░ा) |
рдлॉрд░्рдоूрд▓ा рдХॉрдкी рдХрд░рдиे рдкрд░ рд░ो рдФрд░ рдХॉрд▓рдо рджोрдиों рдХो рд╕्рдеिрд░ рд░рдЦрдиा। |
| MOD Function | =MOD(10, 3) (Result: 1) |
рд╡िрднाрдЬрди рдХे рдмाрдж рд╢ेрд╖рдлрд▓ (Remainder) рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиा। |
2. Most Repeated Internet Protocols & Port Numbers
рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рд╕ीрдзे рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рдоुрдЦ рдкोрд░्рдЯ рдиंрдмрд░्рд╕ рдФрд░ рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓्рд╕ рдХी рддाрд▓िрдХा:
| Port Number | рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓ (Protocol) | рдЙрдж्рджेрд╢्рдп / рдХाрд░्рдп (Purpose) |
|---|---|---|
| Port 80 | HTTP (Hypertext Transfer Protocol) | рдЕрдирдПрди्рдХ्рд░िрдк्рдЯेрдб рд╡ेрдм рдкेрдЬ рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ |
| Port 443 | HTTPS (HTTP Secure / SSL-TLS) | рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╡ рдПрди्рдХ्рд░िрдк्рдЯेрдб рд╡ेрдм рдм्рд░ाрдЙрдЬिंрдЧ |
| Port 21 | FTP (File Transfer Protocol) | рдлाрдЗрд▓ рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ (Control Connection) |
| Port 25 | SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) | рдИрдоेрд▓ рднेрдЬрдиे (Outgoing Mail) рд╣ेрддु |
| Port 110 | POP3 (Post Office Protocol 3) | рдИрдоेрд▓ рдбाрдЙрдирд▓ोрдб / рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╣ेрддु |
| Port 53 | DNS (Domain Name System) | рдбोрдоेрди рдиाрдо (URL) рдХो IP Address рдоें рдмрджрд▓рдиा |
| Port 22 | SSH (Secure Shell) | рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░िрдоोрдЯ рд▓ॉрдЧिрди |
3. OSI Model 7 Layers & Networking Devices
рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХा рдХ्рд░рдо (Top to Bottom): Application → Presentation → Session → Transport → Network → Data Link → Physical
- Layer 7 (Application): HTTP, FTP, SMTP, DNS (рдпूрдЬ़рд░ рдЗंрдЯрд░рдлेрд╕)
- Layer 6 (Presentation): рдбेрдЯा рдПрди्рдХ्рд░िрдк्рд╢рди, рдбिрдХ्рд░िрдк्рд╢рди, рдХрдо्рдк्рд░ेрд╢рди (SSL/TLS, JPEG)
- Layer 5 (Session): рдХрдиेрдХ्рд╢рди рд╡ рд╕ेрд╢рди рдк्рд░рдмंрдзрди
- Layer 4 (Transport): рдПंрдб-рдЯू-рдПंрдб рдбिрд▓ीрд╡рд░ी (TCP/UDP), рдкोрд░्рдЯ рдПрдб्рд░ेрд╕िंрдЧ
- Layer 3 (Network): IP Address, рд░ाрдЙрдЯिंрдЧ (Device: Router)
- Layer 2 (Data Link): MAC Address, рдл्рд░ेрдоिंрдЧ (Devices: Switch, Bridge)
- Layer 1 (Physical): рдмिрдЯ्рд╕ рдХा рдлिрдЬिрдХрд▓ рдЯ्рд░ांрд╕рдоिрд╢рди (Devices: Hub, Repeater, Cables)
4. F1 to F12 Function Keys & Essential Shortcuts
| Key / Shortcut | рдХाрд░्рдп / рдк्рд░рднाрд╡ (Action) |
|---|---|
| F1 | Help Menu рдЦोрд▓рдиा |
| F2 | рдл़ाрдЗрд▓ рдХा рдиाрдо рдмрджрд▓рдиा (Rename) рдпा Excel рдоें рдПрдХ्рдЯिрд╡ рд╕ेрд▓ рдПрдбिрдЯ рдХрд░рдиा |
| F4 | Excel рдоें рдЕंрддिрдо рдПрдХ्рд╢рди рджोрд╣рд░ाрдиा рдпा рд╕ेрд▓ рд░ेрдлрд░ेंрд╕ рд▓ॉрдХ ($A$1) рдХрд░рдиा |
| F5 / Shift+F5 | F5: рдкрд╣рд▓ी рд╕्рд▓ाрдЗрдб рд╕े рд╕्рд▓ाрдЗрдб рд╢ो / Shift+F5: рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕्рд▓ाрдЗрдб рд╕े рд╕्рд▓ाрдЗрдб рд╢ो |
| F7 / Shift+F7 | F7: рд╕्рдкेрд▓िंрдЧ рдЪेрдХ / Shift+F7: рдеिрд╕ॉрд░рд╕ (Thesaurus / рд╕рдоाрдиाрд░्рдеी рд╢рдм्рдж) |
| F12 | 'Save As' рдбाрдпрд▓ॉрдЧ рдмॉрдХ्рд╕ рдЦोрд▓рдиा |
| Ctrl + K | рд╣ाрдЗрдкрд░рд▓िंрдХ (Hyperlink) рдЗрди्рд╕рд░्рдЯ рдХрд░рдиा |
| Ctrl + Shift + Esc | рд╕ीрдзे рд╡िंрдбोрдЬ़ рдЯाрд╕्рдХ рдоैрдиेрдЬрд░ (Task Manager) рдУрдкрди рдХрд░рдиा |
5. Cyber Security & Memory Speed Hierarchy
- Virus: рд╣ोрд╕्рдЯ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै, рдпूрдЬрд░ рдПрдХ्рд╢рди рд╕े рдлैрд▓рддा рд╣ै।
- Worm: рд╕ेрд▓्рдл-рд░ेрдк्рд▓िрдХेрдЯिंрдЧ (рд╕्рд╡рдЪाрд▓िрдд рдк्рд░рд╕ाрд░), рдХिрд╕ी рд╣ोрд╕्рдЯ рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं।
- Trojan Horse: рд╡ैрдз рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдЬैрд╕ा рджिрдЦрддा рд╣ै рдкрд░ंрддु рдмैрдХрдбोрд░ рдмрдиाрддा рд╣ै।
- Ransomware: рдлाрдЗрд▓ें рд▓ॉрдХ/рдПрди्рдХ्рд░िрдк्рдЯ рдХрд░ рдлिрд░ौрддी рдХी рдоांрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै।
- CPU Registers (рд╕рдмрд╕े рддेрдЬ, рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдХ्рд╖рдорддा)
- Cache Memory (L1 > L2 > L3)
- Primary Memory (RAM - SRAM > DRAM)
- Secondary Storage (SSD > HDD > Magnetic Tape)
рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдХो рджें рдЕंрддिрдо рд░ूрдк
рдЗрд╕ рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╢ीрдЯ рдХो рдкрдв़рдиे рдХे рдмाрдж рдЕрднी 15 рдоिрдирдЯ рдХा рдЯेрд╕्рдЯ рджेрдХрд░ рдЕрдкрдиी рдПрдХ्рдпूрд░ेрд╕ी рдФрд░ рд╕्рдкीрдб рдЪेрдХ рдХрд░ें।