• Sign In
    • FULL EXAM PREP TOPPERS APP Test Series & Video
    Latest Updates
    ๐Ÿš€ Loading Updates...

    Cyber Security Notes in Hindi for SSC, UPSSSC, CCC & Banking

    เคธाเค‡เคฌเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทा (Cyber Security) เค•्เคฏा เคนै? | เคฎाเคฒเคตेเคฏเคฐ, เคนैเค•िंเค—, เคซ़ाเคฏเคฐเคตॉเคฒ & 25+ MCQs

    Toppers Adda | Computer Notes in Hindi for SSC CGL, SSC CHSL, RRB, Banking, , Railway, UP Police, UPSSSC PET,UPPCS,RO/ARO,Junior Assistant, Lekhpal, CTET, UPTET, DSSSB, NIELIT, CUET, BPSC, , KVS, NVS, UPSC, CCC, O Level and competitive exams.

    [ Featured Image Placeholder ]
    Title: Cyber Security in Hindi | Malware, Phishing, Firewall | Computer Notes PDF
    Alt Text: Cyber Security Concepts, CIA Triad, Hacker Types and Digital Data Protection Diagram
    ๐Ÿ“‹ Table of Contents (เคตिเคทเคฏ เคธूเคšी)

    ๐Ÿ›ก️ Cyber Security Mind-Map (เคชूเคฐा เคŸॉเคชिเค• เคเค• เคจเคœ़เคฐ เคฎें)

    Security Core
    ➔
    ๐Ÿ”‘ CIA Triad
    ⚠️ เคธाเค‡เคฌเคฐ เค–เคคเคฐे (Threats)
    ๐Ÿ›ก️ เคธुเคฐเค•्เคทा เค•เคตเคš (Defense)

    1. เคธाเค‡เคฌเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทा (Cyber Security) เค•्เคฏा เคนै?

    Cyber Security (เคธाเค‡เคฌเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทा) เคตเคน เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा (Process) เค”เคฐ เคคเค•เคจीเค• เคนै เคœिเคธเค•े เคฆ्เคตाเคฐा Computer System, Network, Mobile Device, Server, Cloud Services เคคเคฅा Digital Information (Data) เค•ो Unauthorized Access (เค…เคจเคงिเค•ृเคค เคชเคนुँเคš), Cyber Attack, Malware, Virus, Hacking, Data Theft เค”เคฐ Ransomware เคœैเคธे เคธाเค‡เคฌเคฐ เค–เคคเคฐों เคธे เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค–ा เคœाเคคा เคนै।

    Cyber Security เค•ी เคชเคฐिเคญाเคทा: "Cyber Security is the practice of protecting computers, servers, networks, software, and digital data from cyber attacks, unauthorized access, and digital threats."

    ๐Ÿšจ เคธाเค‡เคฌเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทा เค•्เคฏों เค†เคตเคถ्เคฏเค• เคนै?

    • เคกेเคŸा เคธुเคฐเค•्เคทा: เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ เคฌैंเค•िंเค—, UPI เคชेเคฎेंเคŸ, เค”เคฐ เค†เคงाเคฐ เคธเคฐ्เคตिเคธ เคฎें เคชเคฐ्เคธเคจเคฒ เคœाเคจเค•ाเคฐी เคšोเคฐी เคนोเคจे เคธे เคฌเคšाเคจा।
    • เคตिเคค्เคคीเคฏ เคธुเคฐเค•्เคทा: เคฌैंเค• เค…เค•ाเค‰ंเคŸ เคนैเค• เคนोเคจे เค”เคฐ เค‘เคจเคฒाเค‡เคจ เคซ्เคฐॉเคก เคธे เคธुเคฐเค•्เคทा।
    • เคฐाเคท्เคŸ्เคฐीเคฏ เคธुเคฐเค•्เคทा: เคธเคฐเค•ाเคฐी เคชोเคฐ्เคŸเคฒ्เคธ เค”เคฐ เคกिเคซेเคจ्เคธ เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เค•ो เคนैเค•เคฐ्เคธ เคธे เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค–เคจा।
    • เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคจिเคฐंเคคเคฐเคคा (Business Continuity): เค•ंเคชเคจिเคฏों เค•ा เค•ॉเคจ्เคซिเคกेंเคถिเคฏเคฒ เคกेเคŸा เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค–เคจा เคคाเค•ि เค•ाเคฎ เคจ เคฐुเค•े।

    ⚡ Firewall & Cyber Attack Defense Simulator

    เคจीเคšे เคฌเคŸเคจ เคฆเคฌाเค•เคฐ เคฒाเค‡เคต เคฆेเค–ें เค•ि เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคฎें เคเค• เคซ़ाเคฏเคฐเคตॉเคฒ (Firewall) เค•ैเคธे เคนैเค•เคฐ्เคธ เค•े เคฎैเคฒเคตेเคฏเคฐ เค…เคŸैเค• เค•ो เคฌ्เคฒॉเค• เค•เคฐเคคा เคนै เค”เคฐ เคธเคนी เคฏूเคœเคฐ เค•ो เคธเคฐ्เคตเคฐ เคคเค• เคœाเคจे เคฆेเคคा เคนै:

    เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ (Traffic)
    [Incoming Data]
    ➔
    เคซ़ाเคฏเคฐเคตॉเคฒ (Security)
    MONITORING
    ➔
    เคกेเคŸाเคฌेเคธ (Server)
    [Secure]
    STATUS: Firewall Active. Waiting for incoming network traffic.

    2. Cyber Security เค•े เคฎुเค–्เคฏ เคธिเคฆ्เคงांเคค (CIA Triad)

    เคช्เคฐเคคिเคฏोเค—ी เคชเคฐीเค•्เคทाเค“ं (O Level, CCC, SSC) เคฎें เคฏเคน เคธเคฌเคธे เค…เคงिเค• เคชूเค›ा เคœाเคจे เคตाเคฒा เคŸॉเคชिเค• เคนै। เคธाเค‡เคฌเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทा เค•ी เคชूเคฐी เคจींเคต เค‡เคจ्เคนी เคคीเคจ เคธ्เคคंเคญों เคชเคฐ เคŸिเค•ी เคนै:

    1. Confidentiality (เค—ोเคชเคจीเคฏเคคा)

    เคฏเคน เคธुเคจिเคถ्เคšिเคค เค•เคฐเคคा เคนै เค•ि Data เค•ो เค•ेเคตเคฒ เค…เคงिเค•ृเคค (Authorized) เคต्เคฏเค•्เคคि เคนी เคฆेเค– เคธเค•े।
    เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ: เค†เคชเค•ा Bank Password เคธिเคฐ्เคซ เค†เคชเค•ो เคฆिเค–เคจा เคšाเคนिเค, เคนैเค•เคฐ เค•ो เคจเคนीं।

    2. Integrity (เค…เค–ंเคกเคคा)

    Data เคฌिเคจा เค…เคจुเคฎเคคि เคฏा เคฐाเคธ्เคคे เคฎें เคฌเคฆเคฒा (Modified) เคจ เคœा เคธเค•े। เคฏเคน เคกेเคŸा เค•ी เคถुเคฆ्เคงเคคा เคฌเคจाเคฏे เคฐเค–เคคा เคนै।
    เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ: เค†เคชเค•े Exam Result เคฎें เค•ोเคˆ เคนैเค•เคฐ เคฌीเคš เคฎें เคฌเคฆเคฒाเคต เคจ เค•เคฐ เคธเค•े।

    3. Availability (เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा)

    Data เค”เคฐ Services เค†เคตเคถ्เคฏเค•เคคा เคชเคก़เคจे เคชเคฐ เคธเคนी เคฏूเคœเคฐ เค•े เคฒिเค เคนเคฎेเคถा เค‰เคชเคฒเคฌ्เคง เคฐเคนें।
    เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ: เคฌैंเค• เค•ा ATM Server 24×7 เค•ाเคฎ เค•เคฐเคจा เคšाเคนिเค (DoS เค…เคŸैเค• เคธे เคฌเคšाเค•เคฐ)।

    3. Cyber Security เค•े เคช्เคฐเค•ाเคฐ (Types)

    • Network Security: เคชूเคฐे เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เค•ो เคนैเค•เคฐ्เคธ เค”เคฐ เคฎैเคฒเคตेเคฏเคฐ เคธे เคฌเคšाเคจा (เค‰เคฆा: Firewall, VPN)।
    • Information Security (InfoSec): เคกिเคœिเคŸเคฒ เคฏा เคซिเคœिเค•เคฒ เคœाเคจเค•ाเคฐी เคเคตं เคธंเคตेเคฆเคจเคถीเคฒ เคกेเคŸा เค•ी เคšोเคฐी เคฐोเค•เคจा।
    • Application Security: เคธॉเคซ्เคŸเคตेเคฏเคฐ เคคเคฅा เคฎोเคฌाเค‡เคฒ เคเคช्เคธ เค•ी เค•ोเคกिंเค— เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฌเคจाเคจा (Security Patches)।
    • Cloud Security: เค•्เคฒाเค‰เคก เคธเคฐ्เคตเคฐ (เคœैเคธे AWS, Google Cloud) เคชเคฐ เคฐเค–े เคกेเคŸा เค•ी เคธुเคฐเค•्เคทा เค•เคฐเคจा।
    • Endpoint Security: เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคธे เคœुเคก़े เคนเคฐ เคเค• เคกिเคตाเค‡เคธ (Laptop, Mobile, POS Machine) เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เค•เคฐเคจा।
    • IoT Security: เคธ्เคฎाเคฐ्เคŸ เคŸीเคตी, เคธ्เคฎाเคฐ्เคŸ เค•ैเคฎเคฐा เค”เคฐ เคธ्เคฎाเคฐ्เคŸ เคนोเคฎ เคกिเคตाเค‡เคธ เค•ी เคนैเค•िंเค— เคฐोเค•เคจा।

    4. เคนैเค•िंเค—, เคธाเค‡เคฌเคฐ เคนเคฎเคฒे เค”เคฐ เคฎाเคฒเคตेเคฏเคฐ (Cyber Threats & Malware)

    ๐Ÿ‘ค Hacker (เคนैเค•เคฐ) เค•े เคช्เคฐเค•ाเคฐ

    เคนैเค•เคฐ เค•ा เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคตिเคถेเคทเคคा / เค•ाเคฐ्เคฏ
    White Hat Hackerเค‡เคจ्เคนें Ethical Hacker (เคธिเค•्เคฏोเคฐिเคŸी เคเค•्เคธเคชเคฐ्เคŸ) เค•เคนा เคœाเคคा เคนै। เคฏे เค•ंเคชเคจी เค•ी เค…เคจुเคฎเคคि เคธे เค•เคฎिเคฏां (Bugs) เคขूเฅเคคे เคนैं।
    Black Hat Hackerเคฏे เค…เคชเคฐाเคงी เคนोเคคे เคนैं เคœो เค…เคตैเคง (Illegal) เคนैเค•िंเค— เค•เคฐเคคे เคนैं เค”เคฐ เคกेเคŸा เคฏा เคชैเคธे เคšुเคฐाเคคे เคนैं।
    Grey Hat Hackerเคฏे เคฌिเคจा เค…เคจुเคฎเคคि เคธिเคธ्เคŸเคฎ เคฎें เค˜ुเคธเคคे เคนैं, เคฒेเค•िเคจ เค‡เคจเค•ा เค‡เคฐाเคฆा เคนเคฎेเคถा เคจुเค•เคธाเคจ เคชเคนुंเคšाเคจा เคจเคนीं เคนोเคคा।

    ๐Ÿฆ  Malware เค•्เคฏा เคนै? (Types of Malware)

    Malware (Malicious Software) เคเคธे เคนाเคจिเค•ाเคฐเค• เคธॉเคซ्เคŸเคตेเคฏเคฐ เคนोเคคे เคนैं เคœिเคจ्เคนें เคธिเคธ्เคŸเคฎ เค•ो เคจुเค•เคธाเคจ เคชเคนुंเคšाเคจे เค•े เคฒिเค เคฌเคจाเคฏा เคœाเคคा เคนै।

    เคฎैเคฒเคตेเคฏเคฐ (Malware) เคตिเคตเคฐเคฃ เคเคตं เค•ाเคฐ्เคฏ
    Virus (เคตाเคฏเคฐเคธ) เคฏเคน เคฆूเคธเคฐी เคธाเคซ File เคธे เคœुเคก़เค•เคฐ (Infect เค•เคฐเค•े) เคธिเคธ्เคŸเคฎ เคฎें เคซैเคฒเคคा เคนै เค”เคฐ เค‰เคธे เค•เคฐเคช्เคŸ เค•เคฐเคคा เคนै।
    Worm (เคตเคฐ्เคฎ) เคฏเคน เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคธ्เคตเคฏं เค•ी เค•ॉเคชी เคฌเคจाเคคा เคนै (Self-Replication)। เค‡เคธे เค•िเคธी เคซाเค‡เคฒ เคธे เคœुเคก़เคจे เค•ी เคœเคฐूเคฐเคค เคจเคนीं เคนोเคคी।
    Trojan Horse เคฏเคน เคฌाเคนเคฐ เคธे เค‰เคชเคฏोเค—ी เคธॉเคซ्เคŸเคตेเคฏเคฐ (เคœैเคธे เค—ेเคฎ เคฏा เคŸूเคฒ) เคœैเคธा เคฆिเค–เคคा เคนै, เคฒेเค•िเคจ เค…ंเคฆเคฐ เคธे เคนैเค•เคฐ เค•ो เคเค•्เคธेเคธ เคฆे เคฆेเคคा เคนै।
    Ransomware เคฏเคน เคฏूเคœเคฐ เค•े Data เค•ो Encrypt (เคฒॉเค•) เค•เคฐ เคฆेเคคा เคนै เค”เคฐ เค–ोเคฒเคจे เค•े เคฒिเค เคชैเคธे (Ransom/เคซिเคฐौเคคी) เคฎांเค—เคคा เคนै (เค‰เคฆा: WannaCry)।
    Spyware เคฏूเคœเคฐ เค•ी เคœाเคจเค•ाเคฐी เค”เคฐ เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ เค—เคคिเคตिเคงिเคฏों เค•ी เคšुเคชเคšाเคช เคœाเคธूเคธी เค•เคฐ เคนैเค•เคฐ เค•ो เคญेเคœเคคा เคนै।
    Keylogger เค•ीเคฌोเคฐ्เคก เคชเคฐ เค†เคชเค•े เคฆ्เคตाเคฐा เคŸाเค‡เคช เค•ी เค—เคˆ เคนเคฐ เค•ी (Key) เค•ो เคฐिเค•ॉเคฐ्เคก เค•เคฐเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคชाเคธเคตเคฐ्เคก เคšोเคฐी เคนोเคคे เคนैं।

    ๐ŸŽฃ Phishing (เคซिเคถिंเค—) เค”เคฐ เค…เคจ्เคฏ เคธाเค‡เคฌเคฐ เคนเคฎเคฒे

    • Phishing: เคซेเค• (Fake) เคˆเคฎेเคฒ เคฏा เคตेเคฌเคธाเค‡เคŸ เคฌเคจाเค•เคฐ เคชाเคธเคตเคฐ्เคก, OTP เคฏा เคฌैंเค• เคกिเคŸेเคฒ्เคธ เคšुเคฐाเคจा।
    • Smishing & Vishing: SMS เค•े เคฆ्เคตाเคฐा เค•िเคฏा เค—เคฏा เคซ्เคฐॉเคก Smishing เคคเคฅा เคตॉเค‡เคธ เค•ॉเคฒ (Voice Call) เคฆ्เคตाเคฐा เค•िเคฏा เค—เคฏा เคซ्เคฐॉเคก Vishing เค•เคนเคฒाเคคा เคนै।
    • DoS & DDoS Attack: (Denial of Service) เคนैเค•เคฐ्เคธ เคตेเคฌเคธाเค‡เคŸ เค•े เคธเคฐ्เคตเคฐ เคชเคฐ เค‡เคคเคจा เค…เคงिเค• เคซेเค• เคŸ्เคฐैเคซिเค• เคญेเคœ เคฆेเคคे เคนैं เค•ि เคธเคฐ्เคตเคฐ เค•्เคฐैเคถ เคนो เคœाเคคा เคนै।
    • Brute Force Attack: เคฌाเคฐ-เคฌाเคฐ เค…เคฒเค—-เค…เคฒเค— เคชाเคธเคตเคฐ्เคก เค•ा เค…เคจुเคฎाเคจ (Guess) เคฒเค—ाเค•เคฐ เคฒॉเค—िเคจ เค•เคฐเคจे เค•ा เคช्เคฐเคฏाเคธ।

    5. เคธाเค‡เคฌเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทा เคŸूเคฒ्เคธ เค”เคฐ เคคเค•เคจीเค• (Security Tools)

    • Firewall: เคฏเคน Incoming เค”เคฐ Outgoing เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคŸ्เคฐैเคซिเค• เค•ो เคฎॉเคจिเคŸเคฐ เค”เคฐ เคซ़िเคฒ्เคŸเคฐ เค•เคฐเคคा เคนै, เค”เคฐ เค…เคจเคงिเค•ृเคค เคเค•्เคธेเคธ เคฐोเค•เคคा เคนै।
    • Antivirus: เคฏเคน เคธिเคธ्เคŸเคฎ เคธे Virus, Worm, Trojan เค†เคฆि เค•ो เคขूเฅเค•เคฐ (Detect) เคกिเคฒीเคŸ (Remove) เค•เคฐเคคा เคนै।
    • Encryption: เคชเคข़เคจे เคฏोเค—्เคฏ เคกेเคŸा (Plain Text) เค•ो เค—ुเคช्เคค เค•ोเคก (Cipher Text) เคฎें เคฌเคฆเคฒเคจा।
    • VPN (Virtual Private Network): เคฏเคน เคชเคฌ्เคฒिเค• เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ เคชเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เค”เคฐ เคเคจ्เค•्เคฐिเคช्เคŸेเคก เค•เคจेเค•्เคถเคจ เคฌเคจाเคคा เคนै।
    • Multi-Factor Authentication (MFA): เคฒॉเค—िเคจ เค•े เคฒिเค เค•ेเคตเคฒ เคชाเคธเคตเคฐ्เคก เคจเคนीं, เคฌเคฒ्เค•ि OTP เคฏा Fingerprint เค•ा เคญी เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเคจा।
    • CAPTCHA: เคฏเคน เคธुเคจिเคถ्เคšिเคค เค•เคฐเคจे เค•ी เคคเค•เคจीเค• เคนै เค•ि เคตेเคฌเคธाเค‡เคŸ เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเคจे เคตाเคฒा เค‡ंเคธाเคจ (Human) เคนै เคฏा เค•ोเคˆ เคฌॉเคŸ (Bot)।

    6. 20 เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคตเคจ-เคฒाเค‡เคจเคฐ เคช्เคฐเคถ्เคจोเคค्เคคเคฐी (20 Essential One-Liners)

    1. Cyber Security เค•े เคฎुเค–्เคฏ เคคीเคจ เคธिเคฆ्เคงांเคค (CIA Triad) เค•ौเคจ เคธे เคนैं? ➔ Confidentiality, Integrity, Availability.
    2. เคตเคน เคต्เคฏเค•्เคคि เคœो เค…เคจुเคฎเคคि เคฒेเค•เคฐ เคธिเค•्เคฏोเคฐिเคŸी เค•ी เคœांเคš เค•เคฐเคคा เคนै? ➔ Ethical Hacker (White Hat Hacker).
    3. เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคŸ्เคฐैเคซिเค• เค•ो เคฎॉเคจिเคŸเคฐ เค”เคฐ เคซ़िเคฒ्เคŸเคฐ เค•เคฐเคจे เคตाเคฒा เคŸूเคฒ เค•ौเคจ เคธा เคนै? ➔ Firewall (เคซ़ाเคฏเคฐเคตॉเคฒ).
    4. เคตเคน เคฎैเคฒเคตेเคฏเคฐ เคœो เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เค•ो เคฒॉเค• เค•เคฐเค•े เคซिเคฐौเคคी (เคชैเคธे) เคฎांเค—เคคा เคนै? ➔ Ransomware (เคฐैเคจเคธเคฎเคตेเคฏเคฐ).
    5. เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เคชเคฐ เคŸाเค‡เคช เค•ी เค—เคˆ เค•ुंเคœिเคฏों (Keys) เค•ो เคฐिเค•ॉเคฐ्เคก เค•เคฐเคจे เคตाเคฒा เคธॉเคซ्เคŸเคตेเคฏเคฐ? ➔ Keylogger (เค•ीเคฒॉเค—เคฐ).
    6. เคซेเค• เคˆเคฎेเคฒ เคฏा เคฎैเคธेเคœ เคญेเคœเค•เคฐ เคฌैंเค• เคกिเคŸेเคฒ्เคธ เคšुเคฐाเคจे เค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•्เคฏा เค•เคนเคฒाเคคी เคนै? ➔ Phishing (เคซिเคถिंเค—).
    7. เคตเคน เคตाเคฏเคฐเคธ เคœो เคฌिเคจा เค•िเคธी เคซाเค‡เคฒ เค•े เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคชเคฐ เค–ुเคฆ-เคฌ-เค–ुเคฆ เคซैเคฒเคคा เคนै? ➔ Worm (เคตเคฐ्เคฎ).
    8. เค‰เคชเคฏोเค—ी เคธॉเคซ्เคŸเคตेเคฏเคฐ เค•ा เคฐूเคช เคงाเคฐเคฃ เค•เคฐเค•े เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เคฎें เค˜ुเคธเคจे เคตाเคฒा เคตाเคฏเคฐเคธ? ➔ Trojan Horse (เคŸ्เคฐोเคœเคจ เคนॉเคฐ्เคธ).
    9. เคกेเคŸा เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เค•ोเคก (Cipher text) เคฎें เคฌเคฆเคฒเคจे เค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा? ➔ Encryption (เคเคจ्เค•्เคฐिเคช्เคถเคจ).
    10. เคเคจ्เค•्เคฐिเคช्เคŸेเคก เคกेเคŸा เค•ो เคตाเคชเคธ เค“เคฐिเคœिเคจเคฒ เคฐूเคช เคฎें เคฒाเคจा เค•्เคฏा เค•เคนเคฒाเคคा เคนै? ➔ Decryption (เคกिเค•्เคฐिเคช्เคถเคจ).
    11. เคธเคฐ्เคตเคฐ เคชเคฐ เค…เคค्เคฏเคงिเค• เคซेเค• เคŸ्เคฐैเคซिเค• เคญेเคœเค•เคฐ เค‰เคธे เค•्เคฐैเคถ เค•เคฐเคจे เคตाเคฒा เค…เคŸैเค•? ➔ DoS/DDoS Attack.
    12. เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ เคชเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เค”เคฐ เคช्เคฐाเค‡เคตेเคŸ เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคฌเคจाเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคธเค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคนोเคคा เคนै? ➔ VPN (Virtual Private Network).
    13. เคตेเคฌเคธाเค‡เคŸ เคฌ्เคฐाเค‰เคœ़ เค•เคฐเคคे เคธเคฎเคฏ 'HTTPS' เคฎें 'S' เค•ा เค•्เคฏा เค…เคฐ्เคฅ เคนै? ➔ Secure (SSL/TLS เคเคจ्เค•्เคฐिเคช्เคถเคจ).
    14. เคฒॉเค—िเคจ เค•เคฐเคคे เคธเคฎเคฏ เคชाเคธเคตเคฐ्เคก เค•े เคธाเคฅ OTP เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเคจा เค•्เคฏा เค•เคนเคฒाเคคा เคนै? ➔ Multi-Factor Authentication (MFA).
    15. เคฏเคน เคœांเคšเคจा เค•ि เคฏूเคœเคฐ เค‡ंเคธाเคจ เคนै เคฏा เคฌॉเคŸ, เค•िเคธ เคคเค•เคจीเค• เคฆ्เคตाเคฐा เคนोเคคा เคนै? ➔ CAPTCHA.
    16. SMS เค•े เคฆ्เคตाเคฐा เค•ी เคœाเคจे เคตाเคฒी เคซिเคถिंเค— เค•ो เค•्เคฏा เค•เคนเคคे เคนैं? ➔ Smishing (เคธ्เคฎिเคถिंเค—).
    17. เคนैเค• เค•िเค เค—เค เคฌเคนुเคค เคธाเคฐे เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐों เค•ा เคธเคฎूเคน (เคœिเคธเคธे DDoS เค…เคŸैเค• เคนोเคคा เคนै)? ➔ Botnet (เคฌॉเคŸเคจेเคŸ).
    18. เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เค•ी เคœाเคธूเคธी เค•เคฐเคจे เคตाเคฒा เคฎाเคฒเคตेเคฏเคฐ? ➔ Spyware (เคธ्เคชाเค‡เคตेเคฏเคฐ).
    19. เค‘เคชเคฐेเคŸिंเค— เคธिเคธ्เคŸเคฎ เคฎें เค›िเคชเค•เคฐ เคนैเค•เคฐ เค•ो เค…เคจเคงिเค•ृเคค เคเค•्เคธेเคธ เคฆेเคจे เคตाเคฒा เคŸूเคฒ? ➔ Rootkit (เคฐूเคŸเค•िเคŸ).
    20. เค•िเคธी เคญी เค–เคคเคฐे เคธे เคฌเคšเคจे เค•े เคฒिเค เค“เคฐिเคœिเคจเคฒ เคกेเคŸा เค•ी เคเค•्เคธ्เคŸ्เคฐा เค•ॉเคชी เคฐเค–เคจा? ➔ Data Backup (เคกेเคŸा เคฌैเค•เค…เคช).

    Cyber Security Flashcards

    เค•ाเคฐ्เคก เคชเคฐ เค•्เคฒिเค• เค•เคฐเค•े เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ เคฆेเค–ें।

    Question (เคช्เคฐเคถ्เคจ)
    Loading Cyber Security Flashcard Data...
    Correct Answer (เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ)
    ...
    ๐Ÿง  Memory Trick ...
    0 / 0

    8. เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เค…เคญ्เคฏाเคธ เคช्เคฐเคถ्เคจोเคค्เคคเคฐी (High-Value MCQs)

    Q1. Cyber Security เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เค‰เคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เค•्เคฏा เคนै?

    (A) เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เค•ी เคธ्เคชीเคก เคฌเฅाเคจा  |  (B) เคกेเคŸा เคเคตं เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค–เคจा  |  (C) เคฎॉเคจिเคŸเคฐ เคฐिเคชेเคฏเคฐ เค•เคฐเคจा  |  (D) เคช्เคฐिंเคŸเคฐ เค‡เคจเคธ्เคŸॉเคฒ เค•เคฐเคจा
    เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: (B) เคกेเคŸा เคเคตं เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เค•ो เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคฐเค–เคจा
    เคธ्เคชเคท्เคŸीเค•เคฐเคฃ: เคธाเค‡เคฌเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทा เค…เคจเคงिเค•ृเคค เคชเคนुँเคš (Unauthorized access) เค”เคฐ เคกेเคŸा เคšोเคฐी เค•ो เคฐोเค•เคคी เคนै।

    Q2. CIA Triad เค•ा เคชเคนเคฒा เคธिเคฆ्เคงांเคค "C" เค•्เคฏा เคฆเคฐ्เคถाเคคा เคนै?

    (A) Connection  |  (B) Copyright  |  (C) Confidentiality  |  (D) Computer
    เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: (C) Confidentiality
    เคธ्เคชเคท्เคŸीเค•เคฐเคฃ: CIA เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคนै Confidentiality (เค—ोเคชเคจीเคฏเคคा), Integrity (เค…เค–ंเคกเคคा), เค”เคฐ Availability (เค‰เคชเคฒเคฌ्เคงเคคा)।

    Q3. Firewall เค•ा เคฎुเค–्เคฏ เค•ाเคฐ्เคฏ เค•्เคฏा เคนै?

    (A) เคซाเค‡เคฒ เค•ो เค•ंเคช्เคฐेเคธ เค•เคฐเคจा  |  (B) เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคŸ्เคฐैเคซिเค• เค•ो เคซ़िเคฒ्เคŸเคฐ เค•เคฐเคจा  |  (C) เคตीเคกिเคฏो เคเคกिเคŸ เค•เคฐเคจा  |  (D) เคช्เคฐिंเคŸเคฐ เค•เคฃ्เคŸ्เคฐोเคฒ เค•เคฐเคจा
    เคธเคนी เค‰เคค्เคคเคฐ: (B) เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคŸ्เคฐैเคซिเค• เค•ो เคซ़िเคฒ्เคŸเคฐ เค•เคฐเคจा
    เคธ्เคชเคท्เคŸीเค•เคฐเคฃ: เคซ़ाเคฏเคฐเคตॉเคฒ เค‡เคจเค•เคฎिंเค— เค”เคฐ เค†เค‰เคŸเค—ोเค‡ंเค— เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เค•ी เคจिเค—เคฐाเคจी เค•เคฐเคคा เคนै เคคाเค•ि เค•ोเคˆ เคนैเค•เคฐ เค˜ुเคธเคชैเค  เคจ เค•เคฐ เคธเค•े।

    Q4. เคฎाเคฒเคตेเคฏเคฐ เค•ा เค•ौเคจ-เคธा เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคฏूเคœเคฐ เค•े เคกेเคŸा เค•ो เคเคจ्เค•्เคฐिเคช्เคŸ (Encrypt) เค•เคฐเค•े เคชैเคธे (เคซिเคฐौเคคी) เคฎांเค—เคคा เคนै?

    (A) Worm (B) Trojan (C) Spyware (D) Ransomware

    เค‰เคค्เคคเคฐ: (D) Ransomware (เคฐैเคจเคธเคฎ เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคนी เคซिเคฐौเคคी เคนोเคคा เคนै, เค‰เคฆा: WannaCry)।

    Q5. เคซेเค• (Fake) เคˆเคฎेเคฒ เคฏा เคตेเคฌเคธाเค‡เคŸ เค•े เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคชाเคธเคตเคฐ्เคก เคฏा เคฌैंเค• เคกिเคŸेเคฒ เคšोเคฐी เค•เคฐเคจे เค•ी เคคเค•เคจीเค• เค•्เคฏा เค•เคนเคฒाเคคी เคนै?

    (A) VPN (B) Firewall (C) Phishing (D) Backup

    เค‰เคค्เคคเคฐ: (C) Phishing (เคซिเคถिंเค—)।

    Q6. Ethical Hacker (เคœो เค…เคš्เค›े เค•ाเคฎों เค•े เคฒिเค เคนैเค•िंเค— เค•เคฐเคคे เคนैं) เค•ो เค•िเคธ เคจाเคฎ เคธे เคœाเคจा เคœाเคคा เคนै?

    (A) Black Hat Hacker (B) White Hat Hacker (C) Grey Hat Hacker (D) Script Kiddie

    เค‰เคค्เคคเคฐ: (B) White Hat Hacker. (Black Hat เค…เคตैเคง เค•ाเคฎ เค•เคฐเคคे เคนैं)।

    Q7. เคฒॉเค—िเคจ เค•เคฐเคคे เคธเคฎเคฏ Password เค•े เคธाเคฅ OTP เค•ा เค‡เคธ्เคคेเคฎाเคฒ เค•เคฐเคจा เค•िเคธเค•ा เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เคนै?

    (A) Data Mining (B) Multi-Factor Authentication (MFA) (C) Encryption (D) Virtual Memory

    เค‰เคค्เคคเคฐ: (B) Multi-Factor Authentication (MFA)।

    Q8. "Trojan Horse" เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เคธिเค•्เคฏोเคฐिเคŸी เค•े เคธเคจ्เคฆเคฐ्เคญ เคฎें เค•्เคฏा เคนोเคคा เคนै?

    (A) Self-Replicating Malware (B) เคซेเค• เคธॉเคซ्เคŸเคตेเคฏเคฐ เค•े เคฐूเคช เคฎें เค›िเคชा เคนुเค† เคฎाเคฒเคตेเคฏเคฐ (C) Antivirus (D) Browser

    เค‰เคค्เคคเคฐ: (B) เคซेเค• เคธॉเคซ्เคŸเคตेเคฏเคฐ เค•े เคฐूเคช เคฎें เค›िเคชा เคนुเค† เคฎाเคฒเคตेเคฏเคฐ।

    Q9. HTTPS เคตेเคฌเคธाเค‡เคŸ्เคธ เคธुเคฐเค•्เคทिเคค เคนोเคคी เคนैं। HTTPS เค•िเคธ เคธुเคฐเค•्เคทा เคคเค•เคจीเค• เคชเคฐ เค†เคงाเคฐिเคค เคนै?

    (A) SMTP (B) FTP (C) SSL/TLS (D) POP3

    เค‰เคค्เคคเคฐ: (C) SSL/TLS (Secure Sockets Layer)।

    Q10. เคจिเคฎ्เคจ เคฎें เคธे เค•ौเคจ-เคธा เคเค• Cyber Security Tool เคนै?

    (A) Compiler (B) Spreadsheet (C) Paint (D) Firewall

    เค‰เคค्เคคเคฐ: (D) Firewall (เคฏเคน เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เคŸ्เคฐैเคซिเค• เค•ी เคœांเคš เค•เคฐเคคा เคนै)।

    9. เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เค…เค•्เคธเคฐ เคชूเค›े เคœाเคจे เคตाเคฒे เคช्เคฐเคถ्เคจ (FAQs)

    Q1. Cyber Security เค•्เคฏा เคนै?
    เค‰เคค्เคคเคฐ: เคธाเค‡เคฌเคฐ เคธुเคฐเค•्เคทा เคตเคน เคคเค•เคจीเค• เคนै เคœिเคธเค•े เคฆ्เคตाเคฐा เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ, เคจेเคŸเคตเคฐ्เค• เค”เคฐ เคกेเคŸा เค•ो เคธाเค‡เคฌเคฐ เคนเคฎเคฒों, เคฎाเคฒเคตेเคฏเคฐ เค”เคฐ เคนैเค•िंเค— เคธे เคฌเคšाเคฏा เคœाเคคा เคนै।

    Q2. Cyber Crime เค•्เคฏा เคนोเคคा เคนै?
    เค‰เคค्เคคเคฐ: เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ เค”เคฐ เคกिเคœिเคŸเคฒ เคกिเคตाเค‡เคธेเคœ เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเค•े เค•िเคฏा เค—เคฏा เค…เคชเคฐाเคง (เคœैเคธे เคฌैंเค•िंเค— เคซ्เคฐॉเคก, เคกेเคŸा เคšोเคฐी) เคธाเค‡เคฌเคฐ เค•्เคฐाเค‡เคฎ เค•เคนเคฒाเคคा เคนै।

    Q3. Antivirus เค”เคฐ Firewall เคฎें เค•्เคฏा เค…ंเคคเคฐ เคนै?
    เค‰เคค्เคคเคฐ: เคंเคŸीเคตाเคฏเคฐเคธ เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เค•े เค…ंเคฆเคฐ เค† เคšुเค•े เคตाเคฏเคฐเคธ เค•ो เคขूเฅเค•เคฐ เคกिเคฒीเคŸ เค•เคฐเคคा เคนै, เคœเคฌเค•ि เคซ़ाเคฏเคฐเคตॉเคฒ เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ เคธे เค† เคฐเคนे เค–เคคเคฐे เค•ो เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เค•े เค…ंเคฆเคฐ เค˜ुเคธเคจे เคธे เคชเคนเคฒे เคนी เคฐोเค•เคคा (เคซ़िเคฒ्เคŸเคฐ เค•เคฐเคคा) เคนै।

    Q4. VPN (Virtual Private Network) เค•ा เค•्เคฏा เค•ाเคฎ เคนै?
    เค‰เคค्เคคเคฐ: เคตीเคชीเคเคจ เค†เคชเค•े เค‡ंเคŸเคฐเคจेเคŸ เค•เคจेเค•्เคถเคจ เค•ो เคเคจ्เค•्เคฐिเคช्เคŸ เค•เคฐเคคा เคนै, เคœिเคธเคธे เคชเคฌ्เคฒिเค• Wi-Fi เค‡เคธ्เคคेเคฎाเคฒ เค•เคฐเคคे เคธเคฎเคฏ เค†เคชเค•ा เคกेเคŸा เคนैเค• เคจเคนीं เคนोเคคा।

    Q5. CIA Triad เคฎें 'Integrity' เค•ा เค•्เคฏा เค…เคฐ्เคฅ เคนै?
    เค‰เคค्เคคเคฐ: เค‡ंเคŸिเค—्เคฐिเคŸी เค•ा เค…เคฐ्เคฅ เคนै เค•ि เคกेเคŸा เค…เคชเคจी เคฎूเคฒ (Original) เคธ्เคฅिเคคि เคฎें เคฐเคนे เค”เคฐ เค•ोเคˆ เคนैเค•เคฐ เค‰เคธे เคฐाเคธ्เคคे เคฎें เคฌเคฆเคฒ (Modify) เคจ เคธเค•े।

    Q6. Phishing (เคซिเคถिंเค—) เคธे เค•ैเคธे เคฌเคšें?
    เค‰เคค्เคคเคฐ: เคนเคฎेเคถा URL (เคตेเคฌเคธाเค‡เคŸ เค•ा เคฒिंเค•) เคšेเค• เค•เคฐें เค”เคฐ เค…เคจเคœाเคจी เคˆเคฎेเคฒ เคฎें เค†เค เคฒिंเค•्เคธ เคชเคฐ เค•เคญी เค•्เคฒिเค• เคจ เค•เคฐें।

    Q7. Ransomware เค•्เคฏा เคนै?
    เค‰เคค्เคคเคฐ: เคฏเคน เคเค• เค–เคคเคฐเคจाเค• เคฎाเคฒเคตेเคฏเคฐ เคนै เคœो เค†เคชเค•े เคกेเคŸा เค•ो เคฒॉเค• (Encrypt) เค•เคฐ เคฆेเคคा เคนै เค”เคฐ เค…เคจเคฒॉเค• เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคชैเคธे (Ransom) เคฎांเค—เคคा เคนै।

    Q8. White Hat Hacker เค•ौเคจ เคนोเคคे เคนैं?
    เค‰เคค्เคคเคฐ: เค‡เคจ्เคนें เคเคฅिเค•เคฒ เคนैเค•เคฐ เค•เคนเคคे เคนैं। เคฏे เค•ंเคชเคจिเคฏों เค•ी เค…เคจुเคฎเคคि เคธे เคธिเคธ्เคŸเคฎ เค•ी เคธुเคฐเค•्เคทा เคœांเคšเคคे เคนैं เค”เคฐ เค•เคฎเคœोเคฐिเคฏां เคฌเคคाเคคे เคนैं।

    ๐Ÿ”— Related Computer Awareness Notes (Topical Matrix)

    เค…เคชเคจी เคคैเคฏाเคฐी เค•ो เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคฌเคจाเคจे เค•े เคฒिเค เคนเคฎाเคฐे เค…เคจ्เคฏ เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เค•ंเคช्เคฏूเคŸเคฐ เคจोเคŸ्เคธ เคญी เค…เคตเคถ्เคฏ เคชเคข़ें:

    เคตिเคธ्เคคृเคค เคคैเคฏाเคฐी เค”เคฐ เคซ्เคฐी เคฎॉเค• เคŸेเคธ्เคŸ เค•े เคฒिเค เคนเคฎाเคฐी เคเคช เคกाเค‰เคจเคฒोเคก เค•เคฐें: Toppers Adda App